„Wydział Frankowy” w Sądzie Okręgowy w Warszawie – czy nadszedł czas na jednolite stanowisko Sądów w sprawie kredytów frankowych?

Utworzenie „Wydziału Frankowego

W Sądzie Okręgowym w Warszawie od dnia 1 kwietnia 2021r. swoją działalność rozpoczął XXVIII Wydział Cywilny. Wskazana jednostka organizacyjna warszawskiego Sądu Okręgowego potocznie mianowana została „Wydziałem Frankowym” z uwagi na rodzaj rozpatrywanych spraw oraz cel jej utworzenia – rozpoznawanie spraw cywilnych dotyczących umów kredytów  denominowanych lub indeksowanych do walut obcych. Najaktualniejszym oraz najpowszechniejszym rodzajem procedowanych przez wskazany wydział spraw są przede wszystkim te dotyczące kredytów denominowanych lub indeksowanych do franka szwajcarskiego.

Na chwilę obecną w wydziale orzeka 13 sędziów:

  1. SSO Tomasz Niewiadomski – Przewodniczący Wydziału,
  2. SSO Piotr Bednarczyk – Zastępca Przewodniczącego Wydziału,
  3. SSO Aleksandra Błażejewska,
  4. SSO Katarzyna Dawid-Birska,
  5. SSO Joanna Karczewska,
  6. SSO Paweł Krekora,
  7. SSO Iwona Lizakowska-Bytof,
  8. SSO Aleksandra Orzechowska,
  9. SSO Kamila Spalińska,
  10. SSO Paweł Stosio,
  11. SSO Aldona Szawrońska-Eliszewska,
  12. SSO Ewa Wiśniewska- Wiecha,
  13. SSO Agnieszka Wlekły-Pietrzak.

Sprawy wskazanych powyżej sędziów, orzekających w XXVIII Wydziału Sądu Okręgowego w Warszawie a dotyczących kredytów denominowanych lub indeksowanych do franka szwajcarskiego zostały przeniesione do wskazanego wydziału, w konsekwencji aktualizacji podlegać będą ich sygnatury.

Orzeczenia zapadłe w ramach „Wydziału Frankowego”

W Sądzie Okręgowym w Warszawie w ramach „Wydziału Frankowego” zapadły już pierwsze istotne dla kredytobiorców rozstrzygnięcia a skupiające się na udzieleniu kredytobiorcom szeregu zabezpieczeń na czas toczących się postępowań. Za szczególnie istotne uznać należy postanowienia, którymi Sąd udzielił zabezpieczeń polegających na zawieszeniu na czas trwania procesu obowiązku kredytobiorców świadczenia na rzecz pozwanych banków rat kapitałowo-odsetkowych kredytu (postanowienia takie zapadły w sprawach o sygn. XXVIII C 1534/2021, XXVIII C 3827/2021, XXVIII C 1802/2021, XXVIII C 575/21).

Jak wskazane zostało to w sprawie o sygn. akt XXVIII C 1534/2021 prowadzonej w nowo utworzonym XXVIII Wydziale Cywilnym podstawą udzielenia zabezpieczeń „zawieszających” obowiązek płacenia rat kredytu „frankowego” jest uprawdopodobnienie przez kredytobiorców dochodzonego roszczenia (najczęściej uprawdopodobnienie nieważności zawartej przez kredytobiorców z bankiem umowy kredytu) oraz istnienie interesu prawnego po stronie kredytobiorców.

Podstawą stwierdzenia przez wskazany Sąd uprawdopodobnienia roszczeń przez kredytobiorców była treść umowy oraz warunki spłaty jego rat, w szczególności treść ujętych w umowie klauzul przeliczeniowych a określających spread walutowy. Sąd przychylił się, do twierdzeń kredytobiorców co do abuzywności klauzul przeliczeniowych, wspierając swoje stanowisko dominującym w orzecznictwie sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego, jak i orzecznictwie TSUE poglądem, zgodnie z którym sprzecznym z równorzędnością stron i nietransparentnym jawi się jednostronne określanie przez bank tabeli kursów i na jej podstawie ustalanie wysokości należności kredytobiorcy będącego konsumentem. Zdaniem Sądu godzi to w interes konsumentów oraz jawi się jako sprzeczne z dobrym obyczajem.

Znamiennym jest przy tym, iż w sprawach toczących się w ramach „Wydziału Frankowego” wskazywane jest, że ewentualna eliminacja z umów kredytowych klauzul przeliczeniowych opisanych powyżej powinna skutkować stwierdzeniem nieważności umowy kredytu „frankowego” (stanowisko to wspierane jest m.in. wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019r. w sprawie o sygn. akt V CSK 328/18). Kształtująca się w ramach nowo utworzonego Wydziału XXVIII Cywilnego linia orzeczenia daje wyraz temu, jakiego rodzaju ostatecznych rozstrzygnięć można będzie się spodziewać, w przypadku definitywnego uznania abuzywności powyższych klauzul przeliczeniowych występujących w umowach – stwierdzenie nieważności całej umowy kredytu „frankowego”. Niewątpliwe do ostatecznych rozstrzygnięć w takim kształcie przybliżają zapadające na korzyść kredytobiorców „frankowych” postanowienia, w których Sąd określa jako „prawdopodobne” tak najdalej idące roszczenia kredytobiorców.

Istotnym jest zwrócenie uwagi, iż udzielenie zabezpieczenia w postaci „zawieszania” na czas toczącego się postepowania obowiązku spłacania rat kredytu „frankowego” uzależnione jest także od istnienia interesu prawnego po stronie kredytobiorców[1]. Jak wskazane zostało to w postanowieniu wydanym w sprawie o sygn. XXVIII C 1534/2021 zapadłym w ramach nowo utworzonego „Wydziału Frankowego” interes prawny kredytobiorców w zawieszeniu obowiązku spłat rat kredytu na czas toczącego się postepowania istnieje w szczególności w sytuacjach, w których spłacane raty kredytu oraz inne koszty kredytu przekroczyły kwotę wypłaconego kredytu. Takie „nadpłacanie” rat kredytu w sytuacji znacznie prawdopodobnego naruszenia praw konsumentów ze względu na wprowadzone klauzule przeliczeniowe prowadziłoby do nieznajdującego uzasadnienia stałego obciążania kredytobiorców. Po stronie banku z kolei powodowałoby narastanie poziomu bezpodstawnego wzbogacenia.

W sprawach rozstrzygnięć zapadłych w nowo utworzonym „Wydziale Frankowym” prezentowane jest także stanowisko zgodnie, z którym brak „zawieszenia” obowiązku spłacania rat kredytu przez kredytobiorców na czas postepowania, w sytuacji, w której dokonali już oni spłaty kredytu w wysokości przekraczającej kwotę udzielonego kredytu skutkować może znacznym utrudnieniem osiągnięcia celu postepowania. Należy bowiem wskazać, że obowiązek dalszego „nadpłacania” rat kredytu w toku toczącego się postępowania w konsekwencji prowadzi do zezwolenia Sądu na realizację potencjalnie nieważnej umowy, skutkuje znacznym obciążaniem gospodarstw domowych kredytobiorców będących konsumentami a także powoduje ciągłe narastanie należności mogącej ewentualnie podlegać zwrotowi kredytobiorcom, których umowy zostałyby unieważnione, co także niezasadnie zwiększałoby skalę ewentualnych przyszłych rozliczeń stron.

W konsekwencji udzielonych zabezpieczeń wstrzymujących na czas toczącego się postępowania obowiązek spłacania rat kredytu, w sprawie udzielone mogą zostać także inne ściśle związane z nimi rodzaje zabezpieczeń, np.

  1. nakazanie bankowi zaniechania pobierania świadczeń od kredytobiorców na czas trwania postepowania,
  2. nakazanie zaniechania bankowi przekazywania informacji do BIK oraz innych biur gromadzący dane o kredytobiorcach,

Podsumowanie

Mimo jak na razie poszczególnych rozstrzygnięć zapadłych w ramach „Wydziału Frankowego” uwagę zwrócić należy na stopniowo kształtującą się linię orzeczniczą w przedmiocie udzielania opisanych zabezpieczeń. Zapadłe dotychczas w ramach XXVIII Wydziału Cywilnego postanowienia ukazują stanowisko poszczególnych sędziów co do oceny klauzul przeliczeniowych i skutkach uznania ich za rażąco sprzeczne z interesem kredytobiorców-konsumentów. Rozstrzygnięcia te niewątpliwie ocenić należy jako mające istotne znacznie dla kredytobiorców w kontekście planowanej strategii procesowej oraz zakresu i rodzaju formułowanych roszczeń. Z uwagi na występujący nader często w sprawach kredytów ‘frankowych” fakt posiadania przez poszczególne banki siedzib w Warszawie, kredytobiorcy „frankowi” uprawnieni są bowiem do inicjowania postępowań sądowych w przedmiocie zawartych z takim bankiem umów kredytów „frankowych” przed miejscowo i rzeczowo właściwym sądem w Warszawie, w tym XXVIII Wydziałem Cywilnym Sądu Okręgowego w Warszawie.

[1] Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenie aktualizuje się wtedy gdy jego brak mógłby uniemożliwić lub poważnie utrudnić wykonanie mogącego zapaść w przyszłości orzeczenia, ewentualnie w inny sposób utrudni lub uniemożliwi osiągnięcie celu postepowania sądowego.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *